CRONICA DE L’AGACHAIRE

Vaquí la cronica setmanièra de l’Agachaire d’aquest diménegue (dimenge) dins “La Provence”, edicion deis Aups. Per informacion, aquesta cronica comencèt, l’i a mai de vint e vuèch ans, lo 8 de junh de 1997. Òsca ! Cronica dau 07 de decembre dau 2025 en lenga nòsta per l’Agachaire

Carriera Tubanèu

A tubar per tubar, tant vau anar dins un tubanèu !… A l’origina, aquò
èra un ostau onte sempre tuba : tant sa chaminèia tirava pas… Mai
quand la mòda de fumar lo tabat se desvolopet, venguet un endrech
ont es eu que fasián tubar. Es ansin qu’a Marselha, au sègle XVII,
un ostau s’especialiset dins aquela practica, que lèu li donet son
nom : la carriera Tubanèu, aquí onte l’òm fava tubar.
Ara un jorn de 1792, un jove metge de Montpelhier, engatjat dins
l’armada, arribet a Marselha per ordonar la marcha vèrs París
d’aquelei vouguent anar se batre còntra l’Austria. E ei dins aquela
carriera, que dins una taulejada d’un club republican, balhada en
son onor, cantet a la fin lo tot novèu Cant de Guèrra per l’Armada
dau Rin. La cançon agradet en totes e lei Marselhés, partits per
París, la cantèron tot de lòng dau camin. E lo succès fuguet tau
que, tres an après, venguet oficialament l’imne nacionau. Mais
estent qu’èron lei Marselhés qu’avián popularisat aqueu cant, tot lo
monde li disián plus que la Marselhesa.
La carriera, ela, prenguet puei una marrida reputacion, que gardet
lòngtemps, e que lo tabat l’i èra plus per ren… Mai coma, avans
aquela evolucion, sa reputacion èra puslèu artistica, de teatre mai
que mai, n’an fach ara una « Rue des Arts ». E dins lei salas
d’espectacle d’encuei, degun fai plus tubar…

Jean Yves ROYER