Vaquí la cronica setmanièra de l’Agachaire d’aquest diménegue (dimenge) dins “La Provence”, edicion deis Aups. Per informacion, aquesta cronica comencèt, l’i a mai de vint a nòu ans, lo 8 de junh de 1997. Òsca ! Cronica dau 16 d’avost dau 2026 en lenga nòsta per l’Agachaire
Lei Babis
Dau monde de Volona, aquelei des alentorns li disián lei Babis. Ieu
conoissiáu just un dire ben diferent, emplegat proverbialament :
« Volona, genta persona ». Se la rason de son gentum semble
inspirada per la rima, empacha pas aquela reputacion d’èstre
benlèu meritada. E l’expression, pron conoissuda, fariá un faus-
nom per un còp flataire. Adonc fau pas s’estonar que dins la tiera
dei faus-noms bas-aupencs, establida en 1910 per Victor Lieutaud,
l’i figurèsse soncament aqueu de Babis… E pasmens lo Lieutaud
èra notari a Volona, onte defuntet a la fin de 1926 ; veirem se lei
Volonés se ne’n rapelaràn…
Coma sabem, lo babi en lenga nòsta ei lo nom costumier d’un
grapaud, emai d’un bedigàs en generau, e fuguet lòngtemps un
nom pejoratiu donat ais immigrats italians. O sabo pron, qu’ei lo
cas de ma familha mairenala e que mon cosin disiá encara, amb un
pauc d’amarum : « Nautrei siam de babis… » Lo problèma es qu’a
Volona, l’i aviá pas una quantitat especifica d’immigrats italians…
Ara es que l’i aviá mai de grapauds qu’en d’autrei luecs ? Benlèu
ben, d’abòrd qu’autre temps Durença èra ben pus pròchi dau vilatgi
qu’encuei e qu’entre l’aiga que l’i laissava dins sei monta-davala e
aquela dau gaudre de la Grava que l’i tombava pereu, de tot segur
que lei grapauds devián pas l’i mancar… Lo faus-nom èra tot
trobat !
Jean-Yves ROYER
En païs nissart, lu babi es finda la noumenaia dei gen dòu quartié nissart de la Madalèna, de Sant-Andriéu de la Roca (proche Nissa), dei Turbiasc (vist per lu Esasc), de San Martin dòu Var (+ babias e manja-babi, vist per lu Rouquettan), de la Podia (Puget-Rostang), e mai de Roubioun : aqui, minga riou proche, ma per lou siéu festin, plòuvia toujou, e lu vesin bulienc si trufavon d’ellu en cantant « Sauta babi, que deman plòu ».
A Sant-Andrieu de la Ròca que gaire de temps fa si sonava encara Sant-Andrieu de Niça, lu estatjants an per sobrenom tanben : lu babis. Cau dire que la Banquiera, torrent que desboca en Palhon e que l’i raia n’es clafit. Pasmens una partida de la populacion èra compauada d’emigrats italians que coma lo ditz la cronica èra tractats de Babis e de Pipis.
De pichòt, mon vesin vouguèt se faire chanjar lo sang per jamai plus s’entendre dire a l’escòla qu’èra un babi…
Sembla ben que Provença manacava pas de Babis, e que coma faus-nom èra puslèu una istòria de batracians…
Pipî es un autre afaire. Me soveno d’un vièlh a Forcauquier que tot lo monde sonavon lo Pipi, sensa intencion particulara, e qu’ai jamais sachut son pichòt nom. Son nom d’ostau èra Vial, e disiam de còps que l’i lo Pipi Vial, amb aquò pas mai…
Trabalhava a la Distilariá e èra conoissut coma un grand caçaire, de tordres, de ceras e autres cha-chas… Benlèu qu’aquela aucelilha a un rapòrt ambé son faus-nom ? Cf. https://www.lexilogos.com/document/felibrige.htm?q=pipi
A Niça lu Pipis èran lu migrants italians, sonats ensin perqué a pena qu’avian 2 sòus si crompavan un terren, èran de : pilha-campi (pi-pi). Es ensin que l’explicacion m’es estada donada per d’unu niçards.
Es a dire, qu’encuei lei babis Voronencs franchimandan pus que dau temps dei italians…malurosament (es normau fin finala pq son franchimans).. 😉
Un estajan dau caire de la Grava.