Amics occitans, la cronica Ribon-Ribanha d’ancuei, titrada » Coïna collectiua », v’es prepauada da Lo collectiu Drapenc dau cors de l’IEO-06.a Drap
Asperam tanben lu vòstres escrichs per li cronicas futuri, que sigon racòntes dau passat ò dau quotidian, articles jornalistics, galejadas, poesias, cançons, scenetas de teatre, bandas dessenhadi…
a l’adreça : ribonribanha@yahoo.fr
« La garderem ribon-ribanha, nòsta rebèla lenga d’Òc ! »
Coïna collectiua
Per festejar la fin dei cors, l’an passat, aviavam decidat de si radunar en cò d’un sòci de la combrícola dei escolans « estacanovistas » de Drap (aquesta chorma que frusta un libret de conjugasons Niçardi e un diccionari cad’an per lo pus gran plaser de l’animator) per alestir una recepta de coïna e de segur si faire una bòna masteganha tra nautres.
Avèm tirat a li buscas, lo sòrt designèt Liliana e Fernand per aculhir tot aqueu bèu monde dins la sieu grana maion, sobretot que la coïna l’i es pròpi vasta. Cadun lo sieu preztfach : Joan-Nové, la jorgina sus l’esquina, venguèt embé li olivas de Berra per l’aperitiu e quauqui botilhas de vin (roge coma de costuma), faía pas mestier de li demandar un tira-tap que n’a totjorn un dins la borniera. Clara e son espós s’en calèron dau vilatge m’un bidonet d’aquesto tant bòn òli d’olivas de Pelhon, Pauleta, vesina, si recampèt m’un bèu troç de Parmesan e la gratua que tenia de sa gran, Miquela, que crenhe lu vampires, quauqui dòças d’alhet e li amploas de Carràs. Verònica (Nica), ela, si portava dins una sàcola doi massons de cebetas que la paravan dei zanzaras. Mentre Ricard ajudava Choasa a camalar un gròs paquet de farina de gran, Loïsa, lo lauvanier sota dau braç, si menchonava de Rogier que s’estirassava embé la grana capussiera sus li espatlas, li dient que semblava una gròssa limaça faguent un pelegrinatge en Borgònha. Dau temps qu’aquela ronha de Fernand talhava pòrres e bleas, dins l’òrt sota de l’ostau, pi li netejava dins lo pesquier, Liliana que s’en tornava dau cortil embé d’òus de galinas dins la bornièra dau faudiu n’ajudèt a alestir lo gran taulier per poder travalhar. Sabina e Feliç, pensant que s’alestissia una pissaladièra, elu si portavan per ren cinq quilòs de cebas sus lo pòrta-bagatges de la bicicleta. En lo fra temps Gilo qu’èra encargat dau ris, tardier, arribava emb’un pichin pòrc-fèr qu’avia esquiçat sus la rota ‘mé la mòto, rason dau sieu retard.
La chorma au gran complet podia s’afarar per alestir : Lu borsòtos de Liliana.
Mercat :
3 òus ;
1 masson de cebetas ò 2 coma v’agrada ;
2 culhers a sopa d’òli d’oliva e de mai per la fregidura ;
7 ètos de pòrres cruds ; 5 ètos de verd de blea ;
1 ètos d’amploas en samoira ;
1,5 ètos de ris redon ;
2 ètos de fromai grata (Parmesan),
aiga, sau, pebre, espècias.
D’en premier metre a muelh li amploas dins un pinhaton d’aiga fresca, faire bulhir lo ris mas pas de tròup que non sigue de pega.
La pasta:
Sus la capussiera metre la farina, faire un potz, l’i vuar la sau, l’aiga e l’òli d’olivas. Pastar lèu-lèu, faire una bòcha que si deu repauar un’ora de temps. Talhar fin-fin lu pòrres que si meton a cueire, embé d’òli, plan plan dins una sartaia fins que sigon ben tendres, reservar. Talhar lo verd dei bleas fin-fin e li ben refrescar dins l’aiga mantu còups per li levar lo gost d’aspre, li ben esquiçar e li metre a cueire embé l’alhet e li cebetas chapladi. Pauar un cubercèu e asperar que s’en « calan « , salar.
L’emplum :
Dins un saladier mesclar lo ris, lu òus, lo fromai gratat, lu liumes gelats, li amploas esquiçadi en lo mortier, pebrar, espieçar e si maufidar per la sau.
Alestiment :
Talhar la pasta en doi, embé lo lauvanier l’estalar fin-fin e embé un gòto faire de discos, au mitan d’aquelu pauar una culherada d’emplum. Banhar l’òrle dei discos m’un pincèu denant de lu tornar plegar e de pegar lu bòrds per ne’n faire de bornieretas.
Cuecha :
Faire fregir dins l’òli ben caud, lu virar quora an agantat un color ben daurat, pi lu sortir embé l’aranha e lu pauar sus de papier absurbent. Servir chep embé de mesclum e un bòn gòto de vin de Vilar de Var ò d’un autre luec basta que non sigue de Caca-còla. Li fremas, eli, l’i si son mesi a l’òbra, nautres, lu òmes, que n’avian campat defòra, siam anats jugar au vito a la sosta d’un olivier. De temps en temps un resson nen portava : « Ieu fau pas com’aquò, ieu n’en meti pas ò meti d’aquò, tròup de sau, manca de pebre, mete un chícol de givert, que non ! e la farígola, lo pebre-d’ae ! » Alora Joan-Nové achapava la jorgina e per li donar d’abriva jugava, cantavam emb’eu « Calant de Vilafranca », li doi versions, pi s’en faiavam calar un gòto per si refrescar lo gavai sec d’aver cantat e riut coma de tavans.
Un odor de fregidura a començat d’envasar lo calabrun nen faguent venir l’aigueta. Pi, maravilha dei maravilhas, es apareiçuda sus lo taulier de la terrassa una jatassa de borsòtos daurats, lusents coma de marenguins nòus, sus d’un liech de riqueta. li botilhas s’escampèron dau còs d’aiga fresca dont si trovavan a muelh, Joan-Nové l’i anèt, per la saludar, dau sieu galobet. La serada si debanèt de la pus bèla dei manieras, après la masteganha, li cançons sota li estèlas, lo limoncello de Julieta e Andrieu fach a maion, lu rires e la promessa de tornar començar l’an que ven, en un autre luec embé una autra recepta cadun s’en tornèt au sieu en si maufidant dei « DECS »!
Vequí coma si pòu pantaiar una bèla istòria, ò bessai qu’es vera ! Lu noms son vers, son aquelu dei sòcis dau cors de Drap.
Lo collectiu Drapenc