Vaquí la cronica setmanièra de l’Agachaire d’aquest diménegue (dimenge) dins “La Provence”, edicion deis Aups. Per informacion, aquesta cronica comencèt, l’i a mai de vint a nòu ans, lo 8 de junh de 1997. Òsca ! Cronica dau 26 de julhet dau 2026 en lenga nòsta per l’Agachaire
La Cachòra
En 1910, Victor Lieutaud escriviá « la Cachoro », mai aquò
m’avança pas gaire, e bensai que vos nimai… E quand vos aurai
dich qu’èra lo faus-nom dei gents de Mostiers, de tot segur pas
mai… E Mistral aquí semble de pauc d’ajuda, d’abòrd qu’es un mot
qu’a pas : ren dins son diccionari entre cachorno (qu’es una vièlha
bediga) e cachot.
Dins d’autrei lengas, tant fariá, qu’en espanhòu e en portugués
dison aquò a un chin, ò un cadèu ; l’escrivon pereu cachorro, mai
es totjorn au masculin. Pasmens, veso pas ce qu’un tèrme iberic
vendriá faire aquí dedins, subretot coma faus-nom…
La respònsa, l’avem benlèu dins lo « Dictionnaire historique et
topographique de la Provence » de Garcin, pareissut en 1835.
Escriu qu’a Mostiers, es quilhat sus la montanha un vièlh casau que
li dién « La Cachòla ». Au dire dau monde d’ailà, seriá estat una
anciana torre, qu’autre temps l’i embarravon les prisoniers. Aponde
lo Garcin, que son nom sembla de lo mostrar, mai que la pròva fai
fauta.
Fai fauta subretot lo rapòrt entre « cachot » e cachòla ! Francisar lo
mot (que per nautrei seriá un croton) e lo metre au femenin, donariá
cachòta, mai pas cachòla…
De tot biais, un toponime Cachòla es atestat ancianament a
Mostiers. Que de gents dau defòra n’aguèsson fach un faus-nom de
ses abitaires, perqué pas ? Mai vai-te’n sacher lo perqué…
Jean-Yves ROYER
Ai encara agut entendut a Banon dire la gachòla, per parlar dou seisse de la frema.
A Niça si ditz la pachòla.
L’endret i fariá belèu pensa ?
Chem. de la Gacholle 84220 Gordes
Phare de la Gacholle (Camargue)
Sommet de la Gacholle (Nesque)
Gachòla : un derivat de gàbi ?…
Mettre l’aucèu dins la gàbi.
Patric canta Gachòla : https://www.youtube.com/watch?v=irxHe7I-KCU
A Forcaquuier pereu, emai « mona », qu’es pas tant grossier.
Mais lei mots son pas parents : lei semblanças son de faus amics.
Cf. https://www.lexilogos.com/document/felibrige.htm?q=gachola, qu’es en francés un « baliveau ».
Lo sens monin de pachòla es pas relevat per Mistral, https://www.lexilogos.com/document/felibrige.htm?q=pachola, nimai per Honnorat ò Avril.
Lo Gachòla que canta Patric, ei lo faus-nom d’un pantaiaire.
« Lou tresor dóu Felibrige » nòta dins son intrada « Agacholo, agachoro (m) » : s.f. Petite embuscade, cabane de ramée d’où le chasseur guette
le gibier , v.cabano. R. agacho.
Ansin l’agachòla, es venguda la gachòla, dau vèrbe agachar. Sariá un sinonim d’agachon.
Òsca ! De tot segur qu’avem aquí l’explicacion.
Ai un pauc vergonha de pas l’i aguer pensat…
Donavo ma lenga au cat sensa me rapelar que n’i a que dison lo gat…
Parier podem aguer l’Agachòla que venguèsse l’Acachòra, comprés coma la Cachòra.
CQFD, uou de Colomb e mot de Santa Clara tot ensems !
Anem i arribat !…