CRONICA DE L’AGACHAIRE

Vaquí la cronica setmanièra de l’Agachaire d’aquest diménegue (dimenge) dins “La Provence”, edicion deis Aups. Per informacion, aquesta cronica comencèt, l’i a mai de vint a nòu ans, lo 8 de junh de 1997. Òsca ! Cronica dau 2 d’avost dau 2026 en lenga nòsta per l’Agachaire

Les Panças-plumaias

Aquò seriá estat autre temps lo faus-nom dau monde de Saumana.
Se legetz esta cronica, devetz sacher qu’en occitan plumar es pas
soncament levar de plumas, mai pereu de pèu ò de rusca. Plumèm
de galinas de tot segur, mai tanben d’arangis ò de poms. Mai
plumar una pança ?
Lo problèma amb aquelei faus-noms d’a temps passat, es que
nautrei lo pus sovent les entendem plus gaire. Mai a l’epòca que
d’unei faus-noms èron encara emplegats, coma en Forcauquierés
per parlar d’aquelei de Mana ò de Valençòla, seriam estats ben en
pena de ne’n dire lo perqué, e me demando quant n’i a que o an
sachut…
Plumar una pança deviá semblar una idèia pron curiosa per totei.
Levar la pèu dau ventre ? Fau que quauqu’un siegue ben ventrelús
per lo posquer plumar… Pasmens, Mistral relèva un emplec que
conoissiáu pas, e que nos mete benlèu sus la draia : « fai un freg
que pluma » se ditz d’un freg coient. Que Saumana conoissiá
sovent. Au sègle XIX, l’abat Feraud o escriviá : « Expausat a tota la
violéncia dau vent dau Nòrd, lo climat de Saumana ei dur nòu mes
de temps. » Dins un païs onte fai tant freg que sovent pluma, veso
ben que se posquèsse dire qu’ailà vos pluma jusque la pança, e
que ses abitaires son de panças plumadas… D’aquí a pensar que lo
freg li fai tombar lo « d » intervocalic de sei mots, seriá bensai anar
tròp luenh…

Jean-Yves ROYER